Kort antwoord
Een geurformule of signature scent is in Europa niet eenvoudig via auteursrecht of een geurmerk te monopoliseren. De grootste praktische bescherming zit meestal in contracten, geheimhouding, exclusiviteit met de parfumeur, merknaam, verpakking en andere klassieke intellectuele-eigendomsrechten.
Waarom auteursrecht moeilijk is
Voor auteursrechtelijke bescherming moet een werk voldoende precies en objectief identificeerbaar zijn. Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelde in de zaak Levola Hengelo dat de smaak van een voedingsmiddel niet voldoende precies en objectief kon worden geïdentificeerd om als auteursrechtelijk werk te gelden.
Die zaak ging over smaak, niet over parfum. Toch maakt de redenering duidelijk waarom bescherming van een geur als zodanig juridisch ingewikkeld is: geurperceptie is variabel en moeilijk objectief af te bakenen.
En een geur als merk?
Ook dat is op EU-niveau praktisch zeer moeilijk. De actuele richtlijnen van het EUIPO stellen dat geur- en smaakmerken momenteel niet aanvaardbaar zijn omdat ze met de huidige technologie niet op een voldoende duidelijke, precieze, duurzame en objectieve manier kunnen worden weergegeven in het register.
Historische rechtspraak zoals Sieckmann liet bovendien zien dat een chemische formule, geurstaal of loutere verbale omschrijving dat probleem niet eenvoudig oplost.
Wat kun je wel beschermen?
Een onderneming kan verschillende lagen rond een signature scent beschermen.
Contractuele exclusiviteit: spreek met de parfumeur of leverancier af voor welk gebied, welke sector en welke periode de formule exclusief is.
Geheimhouding: de exacte formule kan als bedrijfsgeheim worden behandeld wanneer passende maatregelen worden genomen om de informatie vertrouwelijk te houden.
Merkbescherming: de naam van het geurconcept, de bedrijfsnaam en visuele tekens kunnen onder voorwaarden als merk worden geregistreerd.
Design en verpakking: fles, verpakking of andere visuele elementen kunnen afzonderlijke bescherming genieten wanneer aan de voorwaarden wordt voldaan.
Exclusief is niet hetzelfde als juridisch monopolie
Een leverancier kan contractueel beloven een formule niet aan concurrenten te verkopen. Dat is iets anders dan een absoluut intellectueel eigendomsrecht tegenover iedereen.
Voor bedrijven die investeren in een eigen signature scent is het daarom belangrijk om de afspraken over eigendom, gebruik, formuletoegang, exclusiviteit en beëindiging vooraf contractueel vast te leggen.
Juridisch advies blijft projectspecifiek
De exacte bescherming hangt af van contracten, jurisdictie en de manier waarop de geur wordt ontwikkeld en gebruikt. Voor een waardevolle custom formule is gespecialiseerd IE-advies aangewezen.